We wrześniu 2026 r. produkcja sprzedana przemysłu była o 4,6% wyższa niż rok wcześniej, a po wyrównaniu sezonowym o 3,3%. W tym samym czasie zatrudnienie w przemyśle spadło o około 1,5% r/r. Ekonomiści Ignacy Morawski i Marcin Piątkowski zwrócili uwagę na ten rozjazd 21 października: zakłady produkują więcej, choć pracuje w nich mniej ludzi.
Wyjaśnienie, które podają, jest bliskie każdemu, kto prowadzi halę: rośnie wydajność produkcji, bo firmy lepiej wykorzystują maszyny, które już mają, i przesuwają się w stronę branż o wyższej wydajności pracy. Poniżej rozkładamy dane GUS na części i pokazujemy, co z nich wynika dla małego i średniego zakładu, który chce produkować więcej bez dokładania etatów.
„Polski model rozwoju zmienia się na naszych oczach i w dobrym kierunku”
— Marcin Piątkowski (@mmpiatkowski) 21 października 2026
Wpis Marcina Piątkowskiego cytuje analizę Ignacego Morawskiego o rozjeździe produkcji i zatrudnienia.
1. Co dokładnie pokazały dane GUS za wrzesień 2026
Dwa komunikaty GUS opublikowane w październiku dają spójny obraz. Produkcja rośnie od początku roku (styczeń–wrzesień o 3,6% r/r), a zatrudnienie w sektorze przedsiębiorstw spada (we wrześniu o 0,8% r/r, przy 6 360,4 tys. etatów).
| Wskaźnik (wrzesień 2026, r/r) | Wartość |
|---|---|
| Produkcja sprzedana przemysłu | +4,6% |
| Produkcja po wyrównaniu sezonowym | +3,3% |
| Przetwórstwo przemysłowe — produkcja | +4,0% |
| Przetwórstwo przemysłowe — zatrudnienie | −1,4% (2 285,9 tys. etatów) |
| Górnictwo — zatrudnienie | −9,5% |
| Przemysł łącznie (sekcje B–E) — zatrudnienie | ok. −1,5% (obliczenie własne z tablicy GUS) |
| Przeciętne wynagrodzenie w przetwórstwie | 8 847,10 zł brutto, +5,6% |
Sektor przedsiębiorstw w statystyce GUS to firmy zatrudniające co najmniej 10 osób. Mikrofirmy nie są tu policzone, ale trend dotyczy także ich: coraz trudniej o ludzi do produkcji, a praca drożeje.
2. Gdzie produkcja rośnie najszybciej
Średnia ukrywa duże różnice między branżami. Najmocniej rosną działy, w których dużo jest maszyn, automatyki i powtarzalnych operacji.
| Dział przetwórstwa (wrzesień 2026, r/r) | Zmiana produkcji |
|---|---|
| Naprawa, konserwacja i instalowanie maszyn i urządzeń | +23,1% |
| Produkcja urządzeń elektrycznych | +15,2% |
| Komputery, wyroby elektroniczne i optyczne | +12,6% |
| Produkcja maszyn i urządzeń | +10,9% |
| Produkcja metali | +6,6% |
| Wyroby z gumy i tworzyw sztucznych | +4,1% |
| Wyroby z metali | +2,1% |
| Pojazdy samochodowe | −0,6% |
| Wyroby z drewna | −1,6% |
| Meble | −6,8% |
Ciekawy sygnał to wzrost w naprawie, konserwacji i instalowaniu maszyn. Firmy nie tylko produkują więcej, ale też więcej wydają na to, żeby maszyny pracowały — instalują nowe i utrzymują stare w ruchu. Z kolei branże meblarska i drzewna, w których wiele zakładów pracuje na frezarkach CNC, mają słabszy rok i tam presja na koszt jednostkowy jest szczególnie duża.
3. Wydajność produkcji na etat — prosty rachunek
Z tych dwóch komunikatów można policzyć przybliżenie wydajności produkcji w przetwórstwie. Produkcja wzrosła o 4,0%, a liczba etatów spadła o 1,4%. Iloraz daje około 5,5% więcej produkcji na etat niż rok wcześniej.
To nie jest oficjalny wskaźnik wydajności pracy (GUS liczy go inaczej, a produkcja jest tu w cenach stałych, etaty w przeliczeniu na pełne wymiary), ale kierunek jest jasny. Jednocześnie przeciętne wynagrodzenie w przetwórstwie wzrosło o 5,6%. Jeśli wydajność na etat nie rośnie co najmniej w tym tempie, koszt pracy w każdej sztuce wyrobu idzie w górę.
Dla właściciela zakładu wniosek jest praktyczny: wzrost płac i brak ludzi to nie przejściowa sytuacja, tylko warunek brzegowy. Wygrywają firmy, które z tej samej hali i tych samych maszyn wyciągają więcej godzin produktywnej pracy.
4. Skąd się bierze wydajność: wykorzystanie maszyn, nie tylko nowe maszyny
Ekonomiści mówią o „zwiększeniu stopnia wykorzystania możliwości posiadanych maszyn”. W zakładzie przekłada się to na kilka konkretnych miejsc, w których ucieka czas:
- Postoje przy przezbrojeniu. Wymiana narzędzia, zmiana materiału, ustawianie bazy. Automatyczna wymiana narzędzi (ATC) we frezarce CNC i stały system mocowania skracają je najbardziej.
- Czekanie na operatora. Maszyna skończyła cykl i stoi, bo człowiek jest przy innej. Tu pomaga załadunek automatyczny albo robot przy maszynie.
- Jedna zmiana zamiast dwóch. Droga maszyna pracuje często tylko na jedną zmianę. Druga zmiana bez dokładania pełnej obsady jest często tańsza niż druga maszyna.
- Braki i poprawki. Każda sztuka do poprawy to czas maszyny zużyty dwa razy.
Wszystkie te straty łączy jeden wskaźnik: OEE, czyli dostępność × wydajność × jakość. Nie trzeba systemu MES, żeby go policzyć — wystarczy przez dwa tygodnie zapisywać czas pracy, postoje i braki przy jednej maszynie, która jest wąskim gardłem. Szerzej o poziomach automatyzacji przy maszynie piszemy w tekście automatyzacja przy maszynach CNC.
5. Polska na tle Europy: dużo miejsca na automatyzację
Polski przemysł rośnie, ale wciąż jest słabo zrobotyzowany. Według IFR gęstość robotyzacji w Polsce za 2023 r. wynosiła 78 robotów na 10 tys. pracowników przemysłu (28. miejsce na świecie), podczas gdy średnia UE-27 za 2024 r. to 231. Lata pomiarów się różnią, ale rząd wielkości różnicy jest wyraźny.
Dane Eurostatu za 2022 r. pokazują, gdzie jest luka. Roboty przemysłowe stosowało 3,66% polskich firm zatrudniających co najmniej 10 osób (w UE-27: 4,85%). W dużych firmach (250 osób i więcej) to już 27,08%, w średnich 7,72%, a w małych (10–49 osób) tylko 1,93%. Automatyzacja w Polsce to dziś domena dużych zakładów — małe i średnie mają największe pole do poprawy wydajności produkcji.
Polski Instytut Ekonomiczny zwraca uwagę na ważną rzecz: niedobór pracowników jest w Polsce impulsem do automatyzacji, a badania nie pokazują efektu zastępowania ludzi robotami. Robot czy cobot przejmuje zwykle pracę, do której i tak trudno znaleźć ludzi, a doświadczeni pracownicy przechodzą do obsługi kilku maszyn, kontroli jakości i ustawiania.
6. Jak zwiększyć wydajność produkcji w małym zakładzie — pięć kroków
- Wybierz jedną maszynę — wąskie gardło. To ta, na którą czekają zlecenia. Poprawa gdzie indziej nie przyspieszy całego zakładu.
- Zmierz, gdzie ucieka czas. Dwa tygodnie zapisów: praca, przezbrojenia, czekanie na operatora, awarie, braki. Wynik pokaże, czy problemem jest dostępność, tempo czy jakość.
- Zacznij od organizacji. Stałe mocowania, przygotowanie narzędzi przed zleceniem, programy przygotowane poza maszyną. To kosztuje najmniej.
- Automatyzuj operację, która wraca w każdej zmianie. Załadunek i rozładunek detali, paletyzacja, proste spawanie powtarzalnych elementów. Przy lżejszych detalach przy maszynie sprawdza się cobot — na przykład cobot RBR 0805 od 16 259,00 PLN netto (cena orientacyjna, konfiguracja pod proces). Przy cięższych zadaniach — robot przemysłowy RBR 2110 od 34 146,00 PLN netto. Pamiętaj, że cena ramienia to nie cena stanowiska: dochodzą chwytak, osłony lub skanery, integracja i programowanie, a o tym, czy robot może pracować obok człowieka, decyduje ocena ryzyka całego stanowiska.
- Policz zwrot przed zakupem. Ile dodatkowych godzin produktywnej pracy da zmiana, ile kosztuje godzina pracy maszyny i człowieka, jak zmieni się koszt sztuki. Pomożemy przy tym w ramach automatyzacji produkcji z Roboteus.
7. Finansowanie: ulga na robotyzację i leasing
Ulga na robotyzację pozwala odliczyć od podstawy opodatkowania 50% kosztów kwalifikowanych (art. 38eb ustawy o CIT, art. 52jb ustawy o PIT) — robota, urządzeń peryferyjnych, zabezpieczeń, szkoleń. Według obecnych przepisów obejmuje koszty do końca roku podatkowego rozpoczętego w 2026 r.
Rządowy projekt (druk sejmowy nr 3149) przedłuża ją na lata 2022–2036, z wejściem w życie od 1 stycznia 2027 r. Stan na 21 października 2026 r.: projekt jest po pierwszym czytaniu, komisja przedstawiła sprawozdanie 20 października, ale ustawa nie została jeszcze uchwalona. Przed decyzją o terminie zakupu warto to sprawdzić z doradcą podatkowym. O leasingu maszyn i robotów piszemy na stronie finansowanie zakupu maszyn.
Najczęstsze pytania
Dlaczego produkcja rośnie, a zatrudnienie spada?
Według danych GUS za wrzesień 2026 r. produkcja przemysłu wzrosła o 4,6% r/r, a zatrudnienie w przemyśle spadło o około 1,5%. Ekonomiści tłumaczą to przesuwaniem produkcji do branż o wyższej wydajności pracy i lepszym wykorzystaniem maszyn, które firmy już mają.
Jak zwiększyć wydajność produkcji bez zatrudniania nowych ludzi?
Zacznij od maszyny, która jest wąskim gardłem, i zmierz, gdzie traci czas: przezbrojenia, czekanie na operatora, braki. Potem skróć przezbrojenia, przygotuj programy poza maszyną i zautomatyzuj operację powtarzaną w każdej zmianie, np. załadunek detali.
Czym jest OEE i po co go liczyć?
OEE to wskaźnik wykorzystania maszyny: dostępność × wydajność × jakość. Pokazuje, jaka część teoretycznego czasu pracy daje dobre wyroby, i wskazuje, którą stratę warto usuwać najpierw.
Czy robot w małej firmie się opłaca?
Zależy od powtarzalności zadania i liczby zmian. Najszybciej zwraca się tam, gdzie maszyna stoi, czekając na operatora, albo gdzie trudno znaleźć ludzi do monotonnej pracy. Policz koszt całego stanowiska, nie tylko ramienia.
Źródła
- https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/przemysl-budownictwo-srodki-trwale/przemysl/produkcja-sprzedana-przemyslu-we-wrzesniu-2026-r-,13,93.html — GUS, produkcja sprzedana przemysłu we wrześniu 2026 r. (komunikat i tablica)
- https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/rynek-pracy/pracujacy-zatrudnieni-wynagrodzenia-koszty-pracy/przecietne-zatrudnienie-i-wynagrodzenie-w-sektorze-przedsiebiorstw-we-wrzesniu-2026-r-,3,178.html — GUS, zatrudnienie i wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw we wrześniu 2026 r. (tablica 1 i 2)
- https://x.com/mmpiatkowski/status/2112814775000240361 — wpis Marcina Piątkowskiego z cytatem Ignacego Morawskiego, 21.10.2026
- https://ifr.org/ifr-press-releases/news/robot-density-surges-in-europe-asia-and-americas — IFR, gęstość robotyzacji 2024
- https://fairp.pl/wp-content/uploads/2024/10/IFR2024-_robotyzacja-1.pdf — Forum Automatyki i Robotyki Polskiej, dane IFR dla Polski
- https://ec.europa.eu/eurostat/api/dissemination/statistics/1.0/data/isoc_eb_p3d — Eurostat, wykorzystanie robotów przez przedsiębiorstwa
- https://pie.net.pl/wp-content/uploads/2024/07/2024-07-03_Polski-przemysl-potrzebuje-wiecej-robotow.pdf — PIE, „Polski przemysł potrzebuje więcej robotów”
- https://www.podatki.gov.pl/ulgi-i-odliczenia/ulga-na-robotyzacje-cit — ulga na robotyzację w CIT
- https://api.sejm.gov.pl/sejm/term10/processes/3149 — przebieg prac nad projektem przedłużenia ulgi (druk nr 3149)
- https://roboteus.com/pl/automatyzacja/
- https://roboteus.com/pl/maszyny/roboty-przemyslowe/
Uwaga redakcyjna
Dane GUS są wstępne i mogą zostać skorygowane w kolejnych publikacjach; wyliczenia wydajności na etat i zatrudnienia w przemyśle łącznie są naszymi obliczeniami na podstawie tablic GUS. Ceny Roboteus są orientacyjne i zależą od konfiguracji. Tekst nie jest poradą podatkową ani prawną i nie zastępuje oceny ryzyka stanowiska ani przepisów BHP.